Η φετινή εικόνα με τα σωματεία που επέλεξαν να μην δηλώσουν συμμετοχή δεν είναι ένα μεμονωμένο γεγονός. Είναι το αποτέλεσμα μιας διαδρομής που εδώ και χρόνια έχει αφήσει το Κύπελλο Ερασιτεχνών Αχαΐας χωρίς ξεκάθαρη ταυτότητα, χωρίς σταθερό αγωνιστικό σχεδιασμό και κυρίως χωρίς να πείθει τα ίδια τα σωματεία για την αξία της συμμετοχής τους.
Η συζήτηση άνοιξε και πάλι με αφορμή τις ομάδες που δεν θα πάρουν μέρος στη φετινή διοργάνωση. Και εύλογα τίθεται το ερώτημα, γιατί όλο και περισσότερα σωματεία δείχνουν απρόθυμα να μπουν σε μια διοργάνωση που θα έπρεπε να αποτελεί έναν από τους βασικούς θεσμούς του ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου;
Η απάντηση δεν μπορεί να περιοριστεί στην αλλαγή της υποχρεωτικότητας συμμετοχής για τα σωματεία της Β΄ Κατηγορίας.
Αυτή η αλλαγή απλώς έδωσε για πρώτη φορά σε αρκετούς συλλόγους τη δυνατότητα να εκφράσουν έμπρακτα αυτό που εδώ και καιρό φαίνεται να υπάρχει ως προβληματισμός στον χώρο, ότι το Κύπελλο, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί, δεν αποτελεί πλέον για όλους μια διοργάνωση με αυτονόητη αγωνιστική και οργανωτική αξία.
Από την υποχρεωτική συμμετοχή στην επιλογή
Μέχρι και την προηγούμενη περίοδο, τα σωματεία της Β΄ Κατηγορίας είχαν υποχρέωση συμμετοχής στον θεσμό, όπως συμβαίνει παραδοσιακά στον πρώτο γύρο, όπου συμμετέχουν ομάδες της Β΄ και της Γ΄ Κατηγορίας.
Από τη στιγμή όμως που το πλαίσιο άλλαξε και η συμμετοχή έπαψε να αποτελεί υποχρέωση για όλους, ήρθε στην επιφάνεια ένα δεδομένο που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Όταν δίνεται η δυνατότητα επιλογής, κάποιοι επιλέγουν να μην συμμετάσχουν.
Και αυτό δεν είναι απαραίτητα πρόβλημα των σωματείων.
Είναι ένα στοιχείο που θα πρέπει να προβληματίσει εκείνους που έχουν την ευθύνη της διοργάνωσης.
Γιατί όταν ένα προϊόν προσφέρεται και ο πελάτης δεν το επιλέγει, η πρώτη σκέψη δεν μπορεί να είναι μόνο ότι «ο πελάτης δεν θέλει». Κάποια στιγμή πρέπει να εξεταστεί και τι ακριβώς του προσφέρεται.
Το μεγάλο πρόβλημα: Πού βρίσκεται ο αγωνιστικός σχεδιασμός;
Το Κύπελλο Ερασιτεχνών Αχαΐας έχει ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα, δεν διαθέτει έναν σχεδιασμό που να δημιουργεί από την αρχή μέχρι το τέλος μια καθαρή εικόνα της διοργάνωσης.
Στα πρώτα στάδια υπάρχει ένα δεδομένο πλαίσιο. Οι ομάδες των μικρότερων κατηγοριών μπαίνουν στη διοργάνωση και ξεκινούν οι αναμετρήσεις.
Όσο όμως προχωρά η διοργάνωση, η κατάσταση γίνεται περισσότερο σύνθετη.
Οι ημερομηνίες μετακινούνται, οι αγωνιστικές υποχρεώσεις των ομάδων δημιουργούν προβλήματα, οι διοργανώσεις αλληλοεπηρεάζονται και κάποια στιγμή ο προγραμματισμός μοιάζει να γίνεται περισσότερο με βάση τις ανάγκες της στιγμής παρά πάνω σε ένα οργανωμένο χρονοδιάγραμμα.
Και αυτό είναι κάτι που το ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο το πληρώνει.
Το Κύπελλο δεν μπορεί να είναι η διοργάνωση «όποτε χωρέσει»
Ένα Κύπελλο χρειάζεται από την αρχή να έχει ορίζοντα.
Οι ομάδες πρέπει να γνωρίζουν όσο το δυνατόν νωρίτερα πότε θα αγωνιστούν, σε ποια φάση βρίσκονται και ποιο είναι το πιθανό χρονοδιάγραμμα μέχρι την ολοκλήρωση της διοργάνωσης.
Δεν είναι δυνατόν η κάθε επόμενη φάση να αποτελεί έναν καινούργιο γρίφο.
Και ακόμη περισσότερο όταν απέναντι υπάρχουν σωματεία που λειτουργούν με ερασιτέχνες ποδοσφαιριστές, ανθρώπους που εργάζονται, οικογένειες, επαγγελματικές υποχρεώσεις και περιορισμένο αριθμό διαθέσιμων παικτών.
Το Κύπελλο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια διοργάνωση που απλώς «θα βρούμε πότε θα γίνει».
Οι Τετάρτες στις 14:30 και η πραγματικότητα του ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου
Εδώ βρίσκεται ίσως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Μεσοβδόμαδα παιχνίδια Τετάρτη στις 2.30 το μεσημέρι.
Για έναν επαγγελματία ποδοσφαιριστή, η ώρα μπορεί να είναι απλώς μια ώρα αγώνα.
Για έναν ερασιτέχνη ποδοσφαιριστή, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά.
Υπάρχουν άνθρωποι που εργάζονται. Υπάρχουν ποδοσφαιριστές που δεν μπορούν να εγκαταλείψουν τη δουλειά τους για να αγωνιστούν στις 14:30. Υπάρχουν προπονητές που προσπαθούν να συγκροτήσουν αποστολή και παράγοντες που κάνουν αγώνα δρόμου για να συμπληρωθεί η ενδεκάδα.
Και κάπως έτσι φτάσαμε σε περιπτώσεις όπου ομάδες κατέβηκαν σε αγώνες με μόλις έντεκα διαθέσιμους ποδοσφαιριστές.
Αυτό δεν είναι επιτυχία της διοργάνωσης.
Είναι ένδειξη ότι ο προγραμματισμός δεν έχει λάβει επαρκώς υπόψη την πραγματικότητα του ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου.
Και οι δύο μικροί στην ενδεκάδα;
Ένα ακόμη ζήτημα που δημιουργεί προβληματισμό είναι η υποχρέωση χρησιμοποίησης δύο μικρών ποδοσφαιριστών στη βασική ενδεκάδα.
Η ανάπτυξη των νεαρών ποδοσφαιριστών είναι ασφαλώς ένας στόχος που κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει και εμείς συμφωνούμε απόλυτα σε αυτό, αλλά “βαραίνει” τα περισσότερα σωματεία.
Όμως άλλο πράγμα η ουσιαστική ενίσχυση των μικρών ηλικιών και άλλο η εφαρμογή ενός κανόνα σε μια διοργάνωση όπου οι ομάδες ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα διαθεσιμότητας.
Εάν πραγματικά ο στόχος είναι η ανάδειξη νέων ποδοσφαιριστών, τότε χρειάζεται συνολικός σχεδιασμός.
Χρειάζεται υποδομή.
Χρειάζεται κίνητρο.
Χρειάζεται να δούμε πόσοι νεαροί ποδοσφαιριστές που αγωνίστηκαν υποχρεωτικά σε τέτοιες διοργανώσεις συνέχισαν πραγματικά να παίρνουν χρόνο στις ομάδες τους.
Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς να συμπληρωθεί ένα φύλλο αγώνα με δύο μικρούς.
Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν ποδοσφαιριστές.
Οι περσινές «εξυπηρετήσεις» και το μήνυμα που εκπέμπεται
Ένα ακόμη κεφάλαιο που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίστηκε πέρυσι ο προγραμματισμός των ομάδων της Γ΄ Εθνικής.
Οι ιδιαίτερες αγωνιστικές υποχρεώσεις των συγκεκριμένων σωματείων είναι δεδομένες και είναι λογικό να λαμβάνονται υπόψη.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν οι εξαιρέσεις και οι μετακινήσεις ημερομηνιών δημιουργούν την αίσθηση ότι ο θεσμός προσαρμόζεται διαρκώς στις ανάγκες κάποιων ομάδων, χωρίς να υπάρχει από πριν ένας καθαρός κανόνας για όλους.
Και ακόμη περισσότερο όταν φτάνουμε προς το τέλος της περιόδου, όπου το Κύπελλο αρχίζει να συναντά τα πλέι οφ και τις υπόλοιπες κρίσιμες αγωνιστικές υποχρεώσεις, ειδικά στην Α΄ Κατηγορία.
Εκεί το πρόγραμμα γίνεται πραγματικός «γόρδιος δεσμός».
Ποιος παίζει πότε;
Ποιος έχει προτεραιότητα;
Πότε χωράει ο αγώνας;
Πόσες ημέρες ξεκούρασης θα έχει η κάθε ομάδα;
Και τελικά, πόσο σοβαρά αντιμετωπίζεται ένας θεσμός όταν το πρόγραμμά του εξαρτάται από το πότε θα περισσέψει μία διαθέσιμη ημερομηνία;
Δεν φταίνε μόνο τα σωματεία
Το εύκολο είναι να δείξουμε με το δάχτυλο τις ομάδες που δεν δήλωσαν συμμετοχή.
Να πούμε ότι «δεν αγαπούν το Κύπελλο», ότι «δεν θέλουν να αγωνιστούν» ή ότι «δεν στηρίζουν τις διοργανώσεις της Ένωσης».
Η πραγματικότητα όμως είναι πιο σύνθετη.
Τα σωματεία έχουν πλέον να διαχειριστούν οικονομικό κόστος, μετακινήσεις, διαιτησίες, γήπεδα, τραυματισμούς, εργασία ποδοσφαιριστών και ένα αγωνιστικό πρόγραμμα που σε πολλές περιπτώσεις είναι ήδη ιδιαίτερα βαρύ.
Εάν λοιπόν ένα σωματείο, όταν του δίνεται η δυνατότητα, αποφασίζει να μην συμμετάσχει σε μια διοργάνωση, η απόφαση αυτή θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο προβληματισμού και όχι απλώς αντικείμενο επίκρισης.
Γιατί η αποχή είναι και ένα μήνυμα.
Το πραγματικό ερώτημα
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θα μπορούσαν περισσότερες ομάδες να δηλώσουν συμμετοχή.
Το πραγματικό ερώτημα είναι:
Τι Κύπελλο θέλουμε;
Έναν θεσμό που θα υπάρχει επειδή υπάρχει στο αγωνιστικό ημερολόγιο;
Ή μια διοργάνωση που θα δημιουργεί πραγματικό ενδιαφέρον στα σωματεία, θα έχει σαφές οργανόγραμμα, θα προστατεύει τις ομάδες από εξαντλητικά και ακατάλληλα ωράρια και θα ολοκληρώνεται χωρίς να μετατρέπεται στο τέλος της σε άσκηση επίλυσης ημερομηνιών;
Η αλλαγή του κανονισμού που επέτρεψε φέτος σε σωματεία της Β΄ Κατηγορίας να μην συμμετάσχουν δεν δημιούργησε το πρόβλημα.
Απλώς το έκανε ορατό.
Και ίσως αυτή να είναι η ευκαιρία για να ανοίξει επιτέλους μια σοβαρή συζήτηση για το Κύπελλο Ερασιτεχνών Αχαΐας.
Όχι για να βρεθούν ένοχοι.
Αλλά για να βρεθεί ένας τρόπος ώστε η διοργάνωση να αποκτήσει ξανά λόγο ύπαρξης, αγωνιστικό ενδιαφέρον και –κυρίως– τον σεβασμό των ίδιων των σωματείων που καλείται να υπηρετήσει.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, ένα Κύπελλο δεν το κάνει η κλήρωση, ούτε το πρόγραμμα, ούτε οι κανονισμοί. Το κάνουν οι ομάδες που θέλουν πραγματικά να παίξουν σε αυτό.
